HỆ SINH THÁI CÂY CHÈ (Phần 1)

(Tramocthanh) Phần 1 – Các yếu tố và mối quan hệ trong hệ sinh thái.

(Gốc trà khi để tự phát triển – Hình ảnh vườn trà Dương Anh – Ảnh Dương Anh)

Để quản lý tốt nương chè, ta nên hiểu về hệ sinh thái của chè. Thuật ngữ “Hệ sinh thái” chỉ có nghĩa đơn giản là sự kết hợp mọi thứ hiện hữu trong nương chè, cả những thứ có sự sống (như cây chè và cách vi sinh vật), cả những thứ không có sự sống (như nắng gió và mưa).

(Một trong những loại sâu ăn lá chè – ảnh Dương Anh)

Mọi vật trong nương, đồi, bãi chè đều có tác động qua lại lẫn nhau. Do đó, thay đổi một thứ sẽ gây tác động đến những thứ khác. Và, khi có gì mới được bổ sung vào hệ sinh thái, nó sẽ gây tác động đến các cân bằng hiện có và làm hình thành những mối quan hệ mới. với cả hai lý do trên, ta thấy mọi biện pháp canh tác nông nghiệp đều có tác động rất lớn đến hệ sinh thái chè.

Thứ nhất: các biện pháp nông nghiệp liên tục thay đổi hệ sinh thái qua việc gieo hạt; cúp đốn, làm cỏ, sử dụng thuốc trừ sâu, …

Thứ hai: các biện pháp nông nghiệp bổ sung them các thứ mới vào hệ sinh thái (giống mới, phân hóa học, tủ gốc, …)

Do đó, trước khi ra quyết định về áp dụng các biện pháp nông nghiệp, điều quan trọng là chúng ta phải hiểu được hệ sinh thái nương, (đồi, bãi, vườn) chè trước.

Các yếu tố và mối quan hệ trong hệ sinh thái.

Khi chúng ta nghĩ về một đồi chè, có lẽ trước hết, chúng ta thường chỉ nghĩ về các cây chè (nhất là nghĩ ngay đến cái gì thu hoạch được, như búp và lá, những phần trên mặt đất)

(Búp chè – ảnh Dương Anh)

Nhưng để quản lý tốt một nương chè, điều quan trọng là phải hiểu rằng cây chè chỉ là một trong nhiều ếu tố khác nhau của hệ sinh thái chè. Hệ sinh thái chè bao gồm rất nhiều yếu tố như cây chè, các loài cây khác, đất đai, sâu hại và bệnh hại tồn tại trên cây chè, các loại côn trùng và sinh vật khác đang sống dựa vào các sâu bệnh đó, cũng như thời tiết và nhiều yếu tố khác:

(Một loại bọ xít làm đen búp chè – ảnh Dương Anh)

Chúng ta nên xem xét hệ sinh thái trên đồi chè một cách tổng thể, vì mỗi yếu tố của hệ sinh thái đều có một chức năng. Yếu tố này tác động lên yếu tố khác để giữ vững sự cân bằng và tính ổn định. Bạn có thể coi một hệ sinh thái là một tập hợp các yếu tố “đẩy” và “kéo” nhau. Mỗi vật thể sống như cây chè hoặc một số loài sâu bướm được “đẩy lên” nếu được các yếu tố khác trong hệ sinh thái như thời tiết hoặc đủ thức ăn ủng hộ. đồng thời, mỗi vật thể sống lại bị “đẩy xuống” do các yếu tố không thuận lợi khác của hệ sinh thái như hạn hang, hoặc thiên địch ăn thịt. chihs các tập hợp “đẩy và kéo” này đã giữ cho hệ sinh thái dược cân bằng. Nếu một loài vật thể sống nào đó sắp trở nên thừa thãi, dần dần chúng sẽ bị “đây xuống” bởi thời tiết xấu, hoặc bởi những vật thể sống khác, hoặc do thiếu thức ăn.

(Một loại sâu khác (sâu róm) luôn luôn tồn tại trên vườn chè – ảnh Dương Anh)

Hiểu được cơ chế “kéo” và “đẩy” của hệ sinh thái là một vấn đề khó. Nhưng trước hết phải nhận thức được rằng mọi yếu tố đều ảnh hưởng lẫn nhau. Nếu ta hiểu được điểu này, hãy quan sát thận trọng xem những yếu tố bị thay đổi có ảnh hưởng đến những yếu tố khác  như thế nào,

Chẳng hạn: Bọ cánh tơ thường xuất hiện nhiều hơn ở chỗ có cỏ hay ở chỗ không có cỏ? Cỏ có tác động đến mật độ thiên địch hay không? Chất liều tủ tế tác động đến chất lượng của đất, nhưng nó có tác động đến sức khỏe cây chè hay không? Còn tác động vê mưa và độ ẩm thì như thế nào? Bằng cách quan sát thận trọng và so sánh các quan sát của mình với những vườn khác, bạn sẽ có thể hiểu được và quản lý được hệ sinh thái.

Còn tiếp!

Dương Anh – 017 -1406

Nguồn: Tài liệu Hướng dẫn sinh thái – Quản lý dịch hại tổng hợp trên CÂY CHÈ –  Michael R.eiss và Koen den Braber .